۱۳٩٠/۱٢/۱٠
در مورد بزرگ شدن خوشخیمو بدخیم = سرطانی ؛ پروستات
در مورد بزرگ شدن خوشخیمو بدخیم = سرطانی ؛ پروستات
مقدمه :
همه مردان بالای 50 سال باید آزمایش سالانه PSA و نیز معاینه انگشتی مقعد انجام دهند تا بدین وسیله در صورت سرطانی شدن پروستات آن را بتوان به موقع تشخیص داد .
از طرفی چون سرطان پروستات بیماری سنین بالا است، به همین جهت مردها باید بعد از 50 سالگی به دکتر مراجعه کنند .
امروزه این بیماری یکی از شایعترین سرطانها در مردان است به همین دلیل توجه مجامع پزشکی و علمی هم، به این بیماری بیشتر شده است تا آنجا که تا کنون دو بار به تحقیقاتی که در این مورد شده جایزه نوبل پزشکی اهدا شده است. یکبار در سال 1966 چارلز هاگینز به خاطر کشف اثرات استروژن در درمان پروستات برنده جایزه نوبل شد و فقط به فاصله 11 سال بعد در سال 1977 دو دانشمند به نامهای دابلیو اسکالی و راجر گایلمین به خاطر کشف اثرات یک هورمون دیگر (GNRH) در این بیماری، برنده جایزه نوبل فوق شدند.
با توجه به شیوع بالای این بیماری و عوارض و مشکلاتی که ابتلا به این بیماری و تشخیص دیرهنگام یا حتی درمانهای مختلف میتوانند داشته باشند، لازم است سرطان پروستات در جامعه بهتر شناخته شود تا برای پیشگیری و مراقبت و درصورت ابتلا، درمان صحیح این بیماری آمادگی بیشتر وجود داشته باشد.
رابطه هیپرپلازی خوش خیم پروستات با ریزش موی سر مردانه
عوامل موثر در پاتوژنیسیته هیپرپلازی پروستات و فرم طاسی در مردان ناشناخته است ولی عوامل اندروژن و بالا رفتن سن بطور واضح نقش اصلی را در این مورد بازی میکند. BPH قبل از بلوغ اتفاق نمی افتد. مردان هیپوگناد به طاسی مبتلا نمیشوند و ریزش مو را می توان بوسیله تولید تستوسترون در این افراد ایجاد کرد.
یک مطالعه نشان داد که BPH یک رابطه قوی با فرم طاسی در مردان دارد. و طاسی شدید در بیماران مبتلا به BPH بطور معنی داری از بیماران non-BPH بالاتر است
• بزرگ شدن خوشخیم پروستات Benign Prostate hypertrophy
• به علت دفع مکرر ادرار در شب دچار بیخوابی شدهام
• به طور ناگهانی دچار احساس فوریت در دفع ادرار میشوم به طوریکه نمیتوانم صبر کنم.
• دچار تأخیر در شروع ادرار شدهام.
• اخیراً متوجه کاهش در نیرو و جریان ادرار شدهام (قطر ادرارم کاهش یافته است).
• همیشه احساس پری مثانه دارم (احساس میکنم ادرارم به طور کامل تخلیه نمیشود).
• در ناحیه کمر، لگن یا کشاله ران احساس درد میکنم.
به طور متوسط برای 8 نفر از هر 10 نفری که چند تا از این علایم را دارند، احتمال بزرگی خوشخیم پروستات (BPH) مطرح میشود. البته ممکن است این افراد دچار بیماری جدیتری چون سرطان پروستات باشند که احتمال آن کمتر است. بنابراین اگر پاسخ شما به هر یک از موارد بالا مثبت است، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
BPH چیست؟
غده پروستات، غدهای به اندازه یک گردوی کوچک در بدن مردان است که بین مثانه و پیشابراه قرار دارد. یعنی بعد از گردن مثانه و در ابتدای مجرای ادراری یا همان پیشابراه، این پروستات شبیه یک کلوچه دونات گرد وجود دارد و در واقع پروستات، خود بخشی از این مجرا را تشکیل میدهد. تحت تأثیر بعضی عوامل، این غده شروع به بزرگ شدن (هایپرپلازی) میکند تا جایی که حتی میتواند به پیشابراه فشار بیاورد و آن را مسدود کند و به این ترتیب باعث کاهش نیرو و جریان ادرار یا حتی عدم جریان ادرار شود.
اما این بزرگ شدن خوشخیم است؛ یعنی سرطانی نیست و در ضمن باعث ایجاد سرطان نیز نمیشود. هرچند حالتهایی هم وجود دارد که یک مرد همزمان دچار BPH و سرطان پروستات باشد.
بالا رفتن سن عامل بزرگی پروستات
هنگامی که یک مرد به میانسالی میرسد، غده پروستات شروع به بزرگ شدن میکند و این بزرگ شدن با افزایش سن ادامه پیدا میکند. طبق آمار به دست آمده، در حدود 60 سالگی، نیمی از مردان آمریکایی دچار BPH هستند و برآورد شده است که در حدود 85 سالگی، 90 درصد آنها به این بیماری دچار میشوند.
بزرگی پروستات به خودیخود مشکلساز نیست. اما اگر پروستات به بزرگ شدن ادامه دهد میتواند باعث فشرده شدن پیشابراه و محدود شدن جریان ادرار شود. یعنی دیوارههای داخلی کلوچه دونات شروع به بزرگتر شدن میکنند و به تدریج پروستات به صورت سدی در برابر جریان ادرار قرار میگیرد. در چنین شرایطی مثانه ناچار است ادرار را با فشار از پیشابراه باریکشده خارج کند که در این صورت عضلات جوار مثانه شروع به قوی و کلفتتر شدن میکنند و این باعث میشود که هم جدار مثانه بسیار حساس شود و هم حجم داخلی آن کم شود، به طوری که حتی نتواند مقدار کمی از ادرار را در خود نگه دارد.
نکات احتیاطی
نخل اره ای گیاهی ملایم است. عوارض جانبی آن خیلی نادر است و ابراز ناراحتیهای خفیف معده تنها واکنش های ثبت شده در اثر مصرف آن است. انجمن فرآورده های گیاهان دارویی آمریکا این گیاه را از نظر بی خطری درجه یک ارزیابی کرده است و این ارزیابی بدین معناست که مصرف آن طبق دستورالعمل مربوط خطری ندارد. از مصرف سلیقه ای و خوددرمانی به وسیله آن برای معالجه مرض BPH بپرهیزید. نخل اره ای تنها عوارض این مرض را از بین می برد هر چند که میزان تولید DHT و تستوسترون را تغییر می دهد. این ماده گیاهی سبب جمع و کوچک شدن پروستات نمی شود. لازم است که پزشک معالج شما بر روند BPH نظارت داشته باشد. نخل اراه ای نباید در طول دوره بارداری یا شیردهی مصرف شود.
علایم BPH
با توجه به توضیحاتی که داده شد، میتوان علایم BPH را به 2 دسته تقسیم کرد:
1- آن دسته علایمی که مربوط به تنگی یا انسداد پیشابراه هستند، مثل:
اشکال در شروع دفع ادرار
جریان خفیف ادرار و قطع و وصل شدن آن
چکیدن ادار بعد از اتمام دفع (یعنی برای ادرار کردن به دستشویی میروید ولی هر چه صبر میکنید ادرارتان نمیآید، در حالیکه همچنان احساس ادرار دارید. بعد از چند مدت تازه ادرارتان شروع به آمدن میکند ولی به صورت باریکهای نخیشکل از ادرار و تازه در حین آمدن همین باریکه هم چند بار جریان قطع و وصل میشود و بالاخره بعد از اینکه احساس کردید دیگر ادرار ندارید، هنوز جریان ادرار به صورت قطره قطره میآید و موجب آزارتان میشود.)
2- آن دسته علایمی که ناشی از تغییرات ثانویه در مثانه هستند، مثل:
احساس فوریت در دفع ادرار
دفع مکرر ادرار
احساس عدم تخلیه کامل مثانه بعد از دفع ادرار
بیدار شدن مکرر از خواب جهت دفع ادرار
همانطور که گفته شد، پروستات بزرگشده مثل یک سد در جلوی جریان ادرار قرار دارد. از طرفی کلیهها به صورت طبیعی و بیخبر از این اتفاقات همچنان ادرار تولید میکنند و مثانه به تدریج پر میشود و برای دفع ادرار متوسل به زور شود. پس در نتیجه شروع به قوی و کلفتتر کردن عضلات خود میکند. در حالیکه این کار نتیجه معکوسی دارد، چون باعث میشود حجم مثانه کمتر شود و در برابر مقدار ادرار کمتری احساس پربودن کند. از طرف دیگر تجمع ادرار و راکد ماندن آن پشت پروستات و در مثانه، باعث میشود مواد موجود در ادرار روی جدار مثانه تأثیر بگذارند و آن را حساس کنند. این ادرار باقیمانده مستعد عفونت و سنگ مثانه هم هست و اینها باعث به وجود آمدن علایم فوق میشوند.
هنگامی که مثانه بسیار حساس شود به طوری که نتواند ادرار را در خود نگه دارد، بیمار دچار بیاختیاری ادرار میشود.
فرد به علت کاهش حجم مثانه احساس فوریت میکند، یعنی احساس میکند اگر زود به دستشویی نرود ادرارش خودبهخود تخلیه و دفعات دفع ادرارش هم بیشتر میشود.
سوزش یا درد در هنگام دفع ادرار در مواردی چون عفونت مثانه و سنگ مثانه دیده میشود.
مشاهده خون در ادرار میتواند نشانه BPH باشد، ولی اغلب مردانی که دچار این بیماری هستند در ادرارشان خون دیده نمیشود.
آیا میتوان این علایم را نادیده گرفت؟
علایم BPH شبیه علایم بیماریهای جدیتری مثل عفونت مثانه، سرطان مثانه و سرطان پروستات است. به همین جهت در صورت بروز چنین علایمی حتماً با پزشک خود مشورت کنید. با اینکه BPH خوشخیم است و سرطان نیست و ایجاد سرطان نیز نمیکند، اگر به آن توجه نشود میتواند به مثانه و کلیهها صدماتی جدی مثل: عفونت مثانه، سنگ مثانه و تخریب غیر قابل برگشت کلیه به علت پس زدن ادرار به درون کلیه وارد کند.
درمان
از آن جایی که این بیماری میتواند باعث عفونت مجاری ادراری شود، یک پزشک قبل از درمان خود BPH، معمولاً عفونت احتمالی را توسط آنتیبیوتیکها درمان میکند.
در یکسوم موارد خفیف بیماری، علایم BPH بدون درمان و بعد از مدتی خودبهخود برطرف میشود؛ بنابراین در مواردی که علایم بیماری برای فرد قابل تحمل است، پزشکان غالباً درمانی را توصیه نمیکنند و تنها بیمار را تحت نظر میگیرند تا در صورت پیشرفت علایم یا تهدید سلامتی بیمار، درمان را آغاز کنند.
برای درمان BPH راههای مختلفی وجود دارد که یکی از این راهها استفاده از دارو است. اما داروها در تمامی بیماران مؤثر واقع نمیشوند و درضمن با قطع دارو پروستات دوباره شروع به بزرگ شدن میکند. از جمله داروهایی که در BPH استفاده میشوند میتوان فیناستراید (Finasteride) و پرازوسین (Prazosin) را نام برد.
فیناستراید
این قرص که برای برطرف کردن علایم BPH به کار میرود، به طور خوراکی مصرف میشود.
این دارو با برخی داروهای ضد فشار خون، هورمونهای مردانه با عصاره نخل ارهای و ... تداخل دارویی دارد؛ بنابراین مصرف هر دارویی را به پزشک خود اطلاع دهید.
از عوارض جانبی آن میتوان بزرگ و دردناک شدن پستانها، ضایعات پوستی و مشکلات جنسی را نام برد.
تا 6 ماه بعد از اتمام دوز کامل فیناستراید، از اهدا خون پرهیز کنید؛ٰ چون تزریق خونی که حاوی فیناستراید است برای خانمهای حامله ضرر دارد.
پرازوسین
این دارو به صورت کپسول خوراکی موجود است.
مصرف این کپسول همراه غذا میتواند به کاهش عوارض جانبی آن کمک کند.
در صورت مصرف این دارو فشار خون خود را به طور منظم چک کنید.
فیتوگرافی یا گیاهدرمانی، یکی دیگر از روشهای درمانی برای BPH است. که در این روش از گیاهان یا عصاره آنها برای درمان بیماری استفاده میشود. از جمله این داروها میتوان پوسته پیجئوم آفریکانوم (Pygeum Africanum)، ریشه اکیناسه پورپورا (Echinacea Purpurea) و میوه گیاه نخل ارهای (Saw Palmctto)، را نام برد. مکانیسم اثر این گیاهان ناشناخته است.
روشهای دیگری نیز وجود دارد که تنها برخی از علایم بیماری را برطرف میکنند و درواقع BPH را به طور کامل درمان نمیکنند و تنها در بیمارانی که جراحی در آنها امکانپذیر نیست، استفاده میشود. این روشها که کمتهاجمی نامیده میشوند، شامل موارد زیر هستند:
1- درمان با لیزر
2- تبخیر الکتریکی پروستات از راه پیشابراه (TVNA)
3- افزایش دما توسط مایکروویو
4- کندن یا جداکردن (ablation) سوزنی پروستات از راه پیشابراه
5- کاهش حجم پروستات با استفاده از فراصوت متمرکزشده با شدت بالا (HIFU). یعنی با استفاده از تجمع امواج صوتی حجم پروستات را کم میکنند
6- استنتهای داخل پیشابراهی
7- گشاد کردن پروستات توسط بالون از راه پیشابراه.
اما درمان به طریق جراحی بهترین راه حل برای بیماران مبتلا به BPH است. در این روش تنها قسمتی از پروستات که بزرگ شده (قسمت میانی) و به پیشابراه فشار میآورد برداشته میشود.
روشهای مختلف جراحی
1-تراشیدن و برداشتن قسمتی از پروستات از راه پیشابراه (TURP). در این روش داخلیترین قسمت پروستات (قسمت میانی) برداشته میشود. برای این کار وسایل پیشرفتهای مثل وسایل جراحی لاپاروسکوپی از طریق مجرا به پروستات میروند و ذره ذره از داخل، پروستات را میتراشند و به اصطلاح کانال باز میکنند. در این روش، جراحی باز انجام نمیشود و بیمار زودتر از بیمارستان مرخص میشود.
2- برش دادن پروستات از راه پیشابراه. در این روش با ایجاد 1 یا 2 برش در غده پروستات، فشار داخلی پروستات کاهش مییابد و به اصطلاح این برشها باعث میشوند که پروستات کمی بازتر و مجرا گشادتر شود. این روش کمتر از روش TURP تهاجمی است، اما روش TURP به علت آنکه بیشتر مؤثر واقع میشود، توسط بسیاری از پزشکان به عنوان روش انتخابی، برگزیده میشود. اما از این روش معمولاً در مواردی که بزرگ شدن پروستات اندک باشد استفاده میشود که در این صورت مؤثر بودن آن به اندازه TURP خواهد بود.
3- جراحی باز ساده پروستات (پروستاتکتومی). از این روش در مواردی که پروستات خیلی بزرگ شده باشد استفاده میشود. در این روش بسته به تکنیک عملی، یک برش در قسمت پایین شکم و زیر مثانه داده میشود و پروستات که مثل یک گردوی بزرگ شده است، خارج میشود. سپس بقیه مجرای ادرار به گردن مثانه وصل میشود تا جای خالی پروستات احساس نشود. عوارض این روش جراحی کمی بیشتر از روشهای کمتهاجمی است ولی درمان قطعی است؛ چون دیگر پروستاتی وجود ندارد که بخواهد بزرگ شود.
بعد از جراحی ساده پروستات و همچنین بعد از روشهای کمتهاجمی، ممکن است تا مدتی علایمی مثل خون در ادرار به طور گذرا، عفونت مجاری ادراری، بیاختیاری موقتی ادرار و علایم دایمیتری مثل کاهش فعالیت جنسی، دیده شوند. اما اغلب این علایم بعد از گذشت 1 سال به کلی بهبود مییابند.
فاکتورهای خطر برای ابتلا به BPH: فاکتورهای خطر BPH به طور کامل شناخته نشده است اما به نظر میرسد موارد زیر در ابتلا به BPH نقش داشته باشند. افزایش سن. این عامل مهمترین فاکتور خطر برای ابتلا به BPH است. در سن 55 سالگی تقریباً 25 درصد مردان، علایم انسدادی دفع ادرار را پیدا میکنند و در 75 سالگی، 50 درصد آنها از کاهش نیرو و قطر ادرار شکایت دارند.
یک جمله معروف هم وجود دارد که میگوید: «اگر همه آقایان عمر طولانی داشته باشند، تقریباً همهشان مبتلا به BPH میشوند».
نژاد. برخی مطالعات نشان دادهاند که بروز BPH در نژاد جنوب اروپایی و سیاهپوستان بیشتر است.
سابقه خانوادگی. مردانی که 3 عضو یا بیشتر از افراد خانواده آنها دچار BPH هستند، بیشتر از مردانی که سابقه خانوادگی BPH ندارند در معرض این بیماری قرار دارند.
وضعیت پزشکی. بیماری BPH در مردهای چاق، بیماران قلبی و عروقی و دیابتیهای نوع 2 (غیر وابسته به انسولین)، افرادی که کلسترول (HDL) خونشان پایین است، بیماران فشار خونی و افرادی که سطح انسولین در خونشان بالا است، بیشتر دیده میشود.
اهمیت رژیم غذایی در سرطان و بزرگی پروستات
بین مصرف چربی لبنیات به ویژه کره و مارگارین و بزرگی پروستات ارتباط وجود دارد.
کمبود عنصر روی و افزایش کلسترول میتواند به بزرگ شدن پروستات کمک کند. توجه داشته باشید که گوشت و روغن دانههای روغنی حاوی غلظت بالایی از عنصر روی هستند.
سرطان پروستات
آرنوکارسینوم پروستات یا همان سرطان پروستات، مثل همه سرطانهای دیگر بزرگ شدن و تکثیر بیرویه و خارج از کنترل سلولهای پروستات است. این سلولها در داخل غده تکثیر و از کپسول خارج میشوند بافت چربی و پیوندی اطراف پروستات را آلوده میکنند و به سمینال وزیکول (یکی از اجزای سیستم تولیدمثل در بیضه) میروند. این سلولها با تکثیر زیاد حتی میتوانند به بقیه جاهای بدن هم دستاندازی کنند. اولین جا معمولاً استخوان است و بعد کبد و ریه و دیگر نقاط بدن. سلولهای سرطانی از طریق خون گسترش مییابند.
شیوع این بیماری در بین سیاهپوستان، نژاد اروپای جنوبی و آسیای غربیها بیشتر است، ولی در بین بومیان آمریکایی و نژاد آسیای شرقی، بیماری بسیار نادری است. احتمال ابتلا به این بیماری با افزایش سن، افزایش مییابد. به طوریکه تا قبل از سن 45 سالگی ابتلا به آن بسیار بعید است. ولی با افزایش سن به دهه پنجاه، 30 درصد مردان و در دهه هفتاد عمر، بین 60 تا 80 درصد مردان به این بیماری مبتلا میشوند (دانشمندان کشورهای مختلف با کالبدشکافی مردانی که به دلایل مختلف مرده بودند، به این اعداد دست یافتند). گفته میشود تقریباً 100 درصد مردانی که عمر طولانی دارند، به BPH مبتلا میشوند و از این تعداد نیز یکششم سرطان پروستات میگیرند. در سال 2004 فقط در کشور آمریکا 231 هزار مورد جدید ابتلا به سرطان گزارش شد و 30 هزار نفر نیز بر اثر این بیماری جان باختند. با کمی توجه به این عددها میتوانید اهمیت این بیماری را دریابید.
عوامل خطر
مهمترین عامل ابتلای سرطان پروستات، وراثت است. وجود یک مورد ابتلا در یکی از بستگان درجه یک، خطر ابتلا را افزایش میدهد. مردانی که پدر یا برادرشان مبتلا به سرطان پروستات باشند، دو برابر افراد عادی در معرض خطرند. مطالعه روی دوقلوها نشان داده است که 40 درصد خطر ابتلا به سرطان پروستات مربوط به وراثت است. اگرچه یک ژن خاص به عنوان عامل سرطان مشخص نشده، ولی ژنهای زیادی به عنوان عوامل مؤثر در این قضیه دست دارند.
بعضی مطالعات نشان دادهاند 2 ژن BRCA یک و دو که در خانمها مسؤول به وجود آمدن سرطان تخمدان و پستان هستند، در آقایان ممکن است عامل سرطان پروستات باشند.
غیر از مسأله وراثت باید عوامل زیر را هم در نظر داشت
سن 55 سال یا بیشتر
رژیم غذایی حاوی مقدار زیاد چربیهای با زنجیره اشباع
مواجهه با بعضی فلزات سنگین مثل کادمیوم، اورانیوم و...
نژاد (که به آن اشاره شد)
ورزش نکردن، زندگی تنبلوار!
سیگار کشیدن
جدا از عوامل فوق، بعضی فاکتورهای دیگر هم در ابتلا یا عدم ابتلا به این بیماری مؤثرند.
آقایانی که اسیدلینولئیک خونشان بالااست، بیشتر مبتلا میشوند. کسانی که ویتامین E (که در سبزیجات خصوصاً آنهاییکه برگهای سبز زیادی دارند، یافت می شود)، لیکوپن(که در سیبزمینی است)، اسید چرب امگا-3 و ماده معدنی سلنیوم، کم مصرف میکنند بیشتر هم از سایرین احتمال ابتلا به سرطان را دارند. کاهش ویتامین D بدن هم میتواند احتمال سرطانیشدن پروستات را افزایش دهد.
بعضی داروها و اقدامات پزشکی هم بر سرطان پروستات تأثیر دارند. به عنوان مثال، مصرف روزانه داروهای ضد التهابی مثل آسپیرین، ایبوپروفن یا ناپروکسن و همچنین استفاده مرتب از داروهای پایینآورنده چربی خون، مثل استاتینها که برای بیماران قلبی تجویز میشود، میتواند خطر ابتلا به سرطان پروستات را کاهش دهد. از طرفی بعضی اقدامات پزشکی مثل وازکتومی یا بیماریهایی مثل عفونت یا التهاب پروستات و علیالخصوص بیماریهای عفونی پروستات که از طریق جنسی منتقل میشوند (سوزاک، کلامیدیا و سیفیلس) خطر ابتلا به سرطان را افزایش میدهند و بالاخره چاقی و سطح بالای هورمون مردانه تستوسترون در خون نیز میتواند احتمال ابتلا به سرطان پروستات را بالا ببرد.
گفته میشود رابطه جنسی منظم و سالم در کاهش خطر ابتلا، نقش مؤثری دارد.
متاسفانه تصور عمومی بر این است که بیماری سرطان پروستات بیماری بدی است. در بعضی فرهنگها آن را مشابه بیماریهای منتقله جنسی میدانند، در حالیکه با توجه به مطالب فوق میتوان نتیجه گرفت که عوامل بسیاری در به وجود آمدن این بیماری دخیل هستند که مهمترین آنها وراثت است و عفونتهای جنسی پروستات سهم کمی را بر عهده دارند.
نحوه تشخیص
متأسفانه سرطان پروستات در مراحل اولیه هیچ علامتی ندارد و در گذشته اغلب بیماران با گسترش بیماری و پیشرفت آن تشخیص داده میشدند. ولی امروزه با بهبود روشهای غربالگری و در دسترس بودن آنها و همچنین افزایش فرهنگ عمومی، سرطان پروستات به دنبال یک آزمایش PSA خون یا معاینه انگشتی مقعد در یک چکاپ روتین، تشخیص داده میشود. با این حال علایم کلی سرطان پروستات بسیار شبیه علایم بزرگشدن خوشخیم پروستات (BPH) است. سوزش و تکرر ادرار، افزایش دفعات ادرار کردن در شب، کاهش نیرو و جریان ادرار (باریک شدن ادرار) و وجود خون در ادرار یا مایع منی، از علایم مشترک بین BPH و سرطان پروستات است. به همین دلیل پزشکان به بیمارانی که علایم انسدادی دارند توصیه میکنند یک بار آزمایش PSA خون بدهند و معاینه انگشتی مقعد را با دقت برایشان انجام میدهند.
کمردرد، وجود درد مبهم یا خشکی درستون فقرات، لگنها و درد در دندهها از دیگر علایم سرطان پروستات است و نشاندهنده پیشرفت بیماری و گسترش آن به استخوانها. گاهی اوقات بیماری مهرههای کمر را درگیر میکند و موجب تنگی کانال نخاعی و فشار روی اعصاب میشود و علایمی مثل ضعف در عضلات پا و بیاختیاری ادرار و مدفوع را به وجود میآورد.
به طور کلی سرطان پروستات با مشاهده افزایش سطح PSA در خون و در معاینه انگشتی مقعد (DRA) با لمس قوام سخت و سنگی و دانه دانه پروستات تشخیص داده میشود. ولی برای تأیید تشخیص باید حتماً بیوپسی انجام شود. بیوپسی پروستات، جدا کردن مقداری از بافت پروستات توسط یک سوزن مخصوص و رنگآمیزی و مشاهده سلولهای سرطانی در زیر میکروسکوپ است. برای افزایش دقت بیوپسی معمولاً از 6 یا 12 نقطه پروستات، نمونه تهیه میشود.
امروزه با پیشرفت علم پزشکی سرطان پروستات اگر زود تشخیص داده شود، بسیار قابل درمان است. به همین دلیل سالها است معاینه انگشتی مقعد و آزمایش PSA، جزء معاینات روتین درآمده است و پیشنهاد میشود تمام آقایان بالای 45 سال، سالانه این آزمایشها را انجام دهند.
روشهای درمان
درمان سرطان پروستات به عوامل متعددی بستگی دارد؛ یعنی سرطان پروستات یک روش درمانی واحد ندارد. سن و شرایط بالینی بیمار، وضعیت جسمانی وی و مهمتر از همه مرحله بیماری در تعیین روش درمان نقش دارند.
درمان جراحی (خارج کردن پروستات، بافت اطراف و گاهی بیضه)، پرتودرمانی، فراصوت متمرکزشده با شدت بالا، کرایو سرجری، هورموندرمانی ، شیمیدرمانی یا تلفیقی از روشهای فوق، روشهای مختلف درمان را شامل میشود. با توجه به تنوع انتخاب روش درمان، اطلاع بیماران از روشهای مختلف و عوارض آنها و همچنین اطلاع پزشک از وضعیت بیمار میتواند در امر درمان بسیار اهمیت داشته باشد.
درمان جراحی رادیکال پروستاتکتومی که شامل خارج کردن پروستات و متعلقات آن و گاهی بیضهها میشود، قطعیترین روش درمان است. اگرچه عوارض روحی و جسمی آن بیشتر است، ولی نشان داده شده در صورتیکه بیماران وضعیت جسمی خوبی داشته باشند و بیماری هم پیشرفته نباشد، نتیجه درمان عالی است. گاهی اوقات هم که بیماری خیلی پیشرفته باشد و جاهای مختلف بدن درگیر باشد، دیگر پروستات خارج نمیشود و فقط به خارج کردن بیضهها اکتفا میشود؛ چون هورمون و دانهای که بیضهها تولید میکنند موجب تکثیر سلولهای سرطانی میگردد.
هورموندرمانی هم روش شایع و مؤثری است که این روزها انجام میشود. هدف هورموندرمانی جلوگیری از ساخته شدن تستوسترون است. فلوتامید، بیکلوتامید و هیستریلین، از جمله این هورمونها هستند که اثر خود را به طرق مختلف اعمال میکنند. از عوارض این داروها افسردگی، وجود خون در ادرار ، بزرگ شدن پستانها (ژنیکوماستی)، سردرد، گرگرفتگی، کاهش انرژی، حساسیت موضعی و انسداد مجرای ادراری است. بیمارانی که هورموندرمانی میشوند، در ابتدا به مدت 2 هفته علایم بیماریشان شدت مییابد ولی بعد با اثر داروها علایم کاهش مییابد و رفته رفته برطرف میشوند.
جراحی هم عوارض خاص خود را دارد. بیاختیاری ادرار، انسداد مجرای ادراری، سرریز کردن ادرار، ناتوانی جنسی و عقیمی از عوارض جراحی است که بعضی از آنها بعد از مدتی کاملاً از بین میروند و بعضی نیز باقی میمانند.
یک از روشهای درمانی دیگری که وجود دارد، پرتودرمانی است که این روزها با آمدن دستگاههای شتابدهنده خطی و کاهش عوارض پرتودرمانی، به تدریج جای جراحی را میگیرد. براکیتراپی یا کاشت مواد رادیواکتیو در بافت پروستات، کرایوسرجری و استفاده از امواج فراصوت متمرکز با شدت بالا و همچنین شیمیدرمانی، از روشهای کمتر شایع درمان سرطان پروستات هستند. روش درمانی دیگری هم که وجود دارد، روش«صبر و مشاهده» است. این روش در مواقعی به کار میرود که در یک بیمار مسن بیماری در مراحل بسیار اولیه قرار دارد و به کندی در حال پیشرفت است. در این حالت با معاینات مرتب و کنترل دقیق علایم تا هنگامی که علایم هشداردهنده ایجاد نشدند، هیچگونه اقدام تهاجمی یا درمانی انجام نمیشود. گاهی اوقات هم که عوارض عمل جراحی، رادیوتراپی و غیره بیشتر از فواید درمان بیماری است، با کنترل علایم صبر میشود تا بیمار شرایط درمان را به دست آورد.
روشهای پیشگیری از سرطان پروستات
تنظیم رژیم غذایی و کاهش مصرف چربیهای حیوانی، استفاده از ویتامینE، D و ماده معدنی سلنیوم به طور روزانه، و نیز تخلیه پروستات از روشهای موثر است به همین جهت لازم است که مردان با شروع 50 سالگی مرتب به پزشک مراجعه کنند .
استفاده از سویا در رژیم غذایی به خاطر وجود نوعی استروژن به نام فیتواستروژن در آن ممکن است از سرطان پروستات جلوگیری کنند. اثر بعضی داروها مانند فیناستراید و دوتاستراید با جلوگیری از تبدیل تستوسترون به دیهیدرو تستوسترون که فرم فعال آن است، هنوز در مرحله آزمایش قرار دارد و به طور گسترده از این داروها استفاده نمیشود.
[با عرض پوزش برای مشاهده لینک ها و استفاده کامل از تمام امکانات لطفاً عضو سایت شوید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید] [با عرض پوزش برای مشاهده لینک ها و استفاده کامل از تمام امکانات لطفاً عضو سایت شوید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید] | [با عرض پوزش برای مشاهده لینک ها و استفاده کامل از تمام امکانات لطفاً عضو سایت شوید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]| پيام هاي ديگران (00)
۱۳٩٠/۱٢/٧
شاخص =ایندکس = نمایه گلیسیمی
شاخص =ایندکس = نمایه گلیسیمی
برای اینکه میزان قند بیماران دیابتی و همه کسانی که قند خون شان بالاست و باید کنترل شود آمده اند و برای هر غذا یا ماده غذایی یه عددی را به شکل درصد درنظر گرفته اند که آن شاخض گلایسمی میگویند
شاخص گلایسمی یک ماده غذایی را 100 % در نظر می گیرند ودرصد شاخص گلایسمی بقیه غذاها رو با آن مرجع می سنجند ، این ماده غذایی نان باگت است .
مثلا با این حساب سیب زمینی آب پز شاخص گلایسمی اش 70 دارد
ولی پوره سیب زمینی 94 % چون غذا زمانی که له می شود کار بدن برای جذب قندش ساده تر می گردد یعنی بیمار دیابتی و کسانی که قندش بالاست هیچ وقت نباید پوره سیب زمینی بخورند
اگر شما ماکارونی رو فقط تو آب بجوشانید و دیگه صاف و دم نکنید شاخص گلایسمی اش حدود 40 است
اما اگه ماکارونی رو دم هم بگذارید این شاخص به حدود 60 و 70 می رسد این یعنی دیابتی ها ماکارونی رو صاف و دم نخورند
مثلا خرمای مضافتی شاخص گلایسمی اش چیزی حدود 84 درصده !
اما این خرما زردها شاخص گلایسمی حدود 50 دارند و توت خشک و کشمش قرمز از این مقدار هم کمتر است به همین جهت است که به بیماران دیابتی توصیه می شود که چای را با توت بخورند
بطورکلی حبوبات و نان های سنتی = سنگک و تافتون شاخص گلایسمی پایینی دارند و برای دیابتی ها مفید هستند و توصیه می شه حتما در رژیم غذایی روزانه از این نان ها استفاده کنند.
..............نوشته : محمد توکلی 7 اسفندماه 1390 – ممکو
[با عرض پوزش برای مشاهده لینک ها و استفاده کامل از تمام امکانات لطفاً عضو سایت شوید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید] [با عرض پوزش برای مشاهده لینک ها و استفاده کامل از تمام امکانات لطفاً عضو سایت شوید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید] | [با عرض پوزش برای مشاهده لینک ها و استفاده کامل از تمام امکانات لطفاً عضو سایت شوید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]| پيام هاي ديگران (00)
۱۳٩٠/۱٢/٧
شاخص =ایندکس = نمایه گلیسیمی
شاخص =ایندکس = نمایه گلیسیمی
برای اینکه میزان قند بیماران دیابتی و همه کسانی که قند خون شان بالاست و باید کنترل شود آمده اند و برای هر غذا یا ماده غذایی یه عددی را به شکل درصد درنظر گرفته اند که آن شاخض گلایسمی میگویند
شاخص گلایسمی یک ماده غذایی را 100 % در نظر می گیرند ودرصد شاخص گلایسمی بقیه غذاها رو با آن مرجع می سنجند ، این ماده غذایی نان باگت است .
مثلا با این حساب سیب زمینی آب پز شاخص گلایسمی اش 70 دارد
ولی پوره سیب زمینی 94 % چون غذا زمانی که له می شود کار بدن برای جذب قندش ساده تر می گردد یعنی بیمار دیابتی و کسانی که قندش بالاست هیچ وقت نباید پوره سیب زمینی بخورند
اگر شما ماکارونی رو فقط تو آب بجوشانید و دیگه صاف و دم نکنید شاخص گلایسمی اش حدود 40 است
اما اگه ماکارونی رو دم هم بگذارید این شاخص به حدود 60 و 70 می رسد این یعنی دیابتی ها ماکارونی رو صاف و دم نخورند
مثلا خرمای مضافتی شاخص گلایسمی اش چیزی حدود 84 درصده !
اما این خرما زردها شاخص گلایسمی حدود 50 دارند و توت خشک و کشمش قرمز از این مقدار هم کمتر است به همین جهت است که به بیماران دیابتی توصیه می شود که چای را با توت بخورند
بطورکلی حبوبات و نان های سنتی = سنگک و تافتون شاخص گلایسمی پایینی دارند و برای دیابتی ها مفید هستند و توصیه می شه حتما در رژیم غذایی روزانه از این نان ها استفاده کنند.
..............نوشته : محمد توکلی 7 اسفندماه 1390 – ممکو
[با عرض پوزش برای مشاهده لینک ها و استفاده کامل از تمام امکانات لطفاً عضو سایت شوید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید] [با عرض پوزش برای مشاهده لینک ها و استفاده کامل از تمام امکانات لطفاً عضو سایت شوید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید] | [با عرض پوزش برای مشاهده لینک ها و استفاده کامل از تمام امکانات لطفاً عضو سایت شوید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]| پيام هاي ديگران (00)
۱۳٩٠/۱۱/۳٠
نسخه هایی طبیعی برای درمان یبوست :
نسخه هایی طبیعی برای درمان یبوست :
مقدمه :
یبوست به معنی سفت بودن بیش از حد مدفوع است با این تعریف حتی اگر روزی دوبار هم اجابت مزاج داشته باشید ( به توالت بروید ) ولی مدفوع اتان سفت باشد و با فشار خارج شود شک نکنید که دچار یبوست شده اید که خودش مادر همه امراض است !
برای جلوگیری از یبوست باید مقداری کافی غذاهای حاوی فیبر بخورید ( مثل اغلب میوه و سبزی ها و که سرشار از فیبرهای غذایی هستند ) یکی از بهترین میوه ها برای جلوگیری از یبوست " سیب " است سعی کنید هر روز یکی دو عدد سیب بخورید بخصوص در اواخر شب خوردن سیب خیلی موثر است .
برای جلوگیری از یبوست باید به اندازه کافی آب بنوشید و نیز از خوردن نان خودداری کنید . هیچ وعده غذایی را حذف نکنید عده ای سر از خود رژیم غذایی غلط برای خودشان نجویز کرده و شام را حذف می کنند و یا ناهار و یا صبحانه نمی خورند که این اشتباه محض است .
تحرک بدنی خیلی مفید است سعی کنید ابتدای صبح کمی پیاده روی کنید .
شما اگر آدم طبیعی باشید همان ابتدای صبح با نوشیدن یک لیوان آب باید شکم اتان کار کند و به دستشویی بروید . بهرحال مدفوع باید همیشه نرم باشد و بوی نامطبوع ندهد اگر اینگونه بود نشانه گندیدن غذا در روده هاست که حاصل اش مسمومیت بدن است .
نسخه های تک دارویی
نسخه شماره 1
دارو : ریشه و ریزم ریوند چینی ( Rheum officinale )
مقدار مصرف : 1 تا 4 گرم
طرز تهیه : مقدر فوق را که قبلا کوبیده شده است در یک فنجان آب جوش ریخته مدت یک ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف کرده صبح و شب هر بار یک فنجان یک ساعت بعد از غذا میل کنید .
توجه : این دارو در زنان حامله و در افرادیکه سنگ در مثانه یا دستگاه ادراری دارند نباید مصرف شود .
نسخه شماره 2
دارو : شیرابه خشک شده برگهای صبر زرد (چداروا) ( Aleo species )
مقدار مصرف : 60 تا 200 میلی گرم بعنوان مسهل ملایم ، 300 تا 1000 میلی گرم بعنوان مسهل .
طرز تهیه : با کمی شربت قند میل کنید .
توجه : این دارو در دوران حاملگی ، زمان قاعدگی و در هنگام وجود ناراحتی گوارشی مصرف نگردد .
نسخه شماره 3
دارو : برگ سنا ( Cassia angustifolia )
مقدار مصرف : 0/5 تا 1 گرم بعنوان ملین
1 تا 3 گرم بعنوان مسهل ملایم
4 تا 8 گرم بعنوان مسهل قوی
طرز تهیه : مقادیر مورد نظر از برگ سنا را که قبلا کوبیده شده باشد در یک فنجان آبجوش ریخته مدت نیم ساعت باقی بگذارید تا دم بکشد سپس آنرا صاف کرده صبح و شب هر بار یک فنجان یک ساعت بعد از غذا میل کنید .
توجه : مدت 6 تا 8 ساعت بعد از مصرف دارو تخلیه روده شروع می شود .
نسخه شماره4
دارو : اسفرزه ( Plantago psylium)
مقدار مصرف : برای بزرگسالان مقدر 10 گرم یا یک قاشق غذا وری پر با کمی آب ولرم یا شیر گرم روزی سه بار مصرف گردد .
اطفال : مقدر یک رگم روزی سه بار با کمی آب گرم یا شیر گرم میل کنید .
نسخه شماره 5
دارو : پوست سیا توسه ( Rhamnus frangula )
مقدار مصرف : 1 تا 3 گرم از پودر گیاه
طرز تهیه و مصرف : بصورت کپسول تهیه و میل کنید .
توجه : مقدر 2 تا 6 گرم این دارو را در یک لیوان آب بصورت جوشانده نیز می توان تهیه و مصرف نمود .
نسخه شماره 6
دارو : مغز میوه فلوس ( Cassia fistula)
مقدار مصرف : بزرگسالان به مقدر 4 تا 8 گرم بعنوان ملین و به مقدر 30 تا 60 رگم بعنوان مسهل ، اطفال به مقدر 3 گرم بر حسب هر یک از سنین عمر بعنوان مسهل .
مصرف برخی مواد غذایی مانند سبزیها و میوهها و برخی داروهای گیاهی مانند خاکشیر، و ترنجبین در درمان یبوست کاربرد دارد.
داروهای ملین و مسهل داروهایی هستند که برای درمان یبوست در طب سنتی استفاده میشوند.
البته بهترین روش درمان بیمارهای گوارشی از جمله یبوست تغییر شیوه زندگی است. نداشتن ورزش و عادت به برخی از رژیمهای غذایی قابض موجب بروز یبوست میشود. البته ورزش از این بیماری پیشگیری میکند.
برخی مواد غذایی مانند آلو، سبزیها و میوهها به درمان بیماری یبوست کمک میکند ولی اگر این مواد غذایی در درمان یبوست موثر نباشد میتوان از داروهای مسهل استفاده کرد.
یکی از فرآوردههایی که در درمان یبوست مورد استفاده قرار میگیرد سبوس گندم و اسبرزه است. این داروها موجب میشود که حجم مواد دفعی افزایش پیدا کند و به راحتی از دستگاه گوارش خارج شود.
اسپرزه قدرت بیشتری نسبت به خاکشیر دارد. موادی مانند شیرخشت و ترنجبین نیز از جمله داروهای گیاهی هستند که دارای مواد قندی هستند و در درمان بیماری یبوست به کار برده میشود.
شربت عسل نیز مسهل خفیفی است که میتوان در مواقعی که یبوست شدید نیست استفاده کرد.
: برخی از روغنها مانند روغن بادام، زیتون و روغن کرچک نیز کمک کننده هستند و از این روغنها در درمان یبوست استفاده میکنند.
به طور کلی تخمه ها فاقد ویتامین «ث» بوده و یا دارای مقدار بسیار جزیی از این ویتامین می باشند. از نظر املاح معدنی نیز مناسب هستند وعناصری مانند پتاسیم، منیزیم، مس، روی، منگنز، کروم و آهن در انواع آن ها به مقدار مختلف یافت می شود. هم چنین انواع تخمه ها دارای مقادیر قابل توجهی پلی ساکارید غیر نشاسته ای (فیبرهستند. اگرچه تخمه ها از هر نوع فیبر ) محلول و نامحلول غنی هستند ولی به طور کلی عمده میزان فیبر ) نامحلول بالاتری دارند. لذا، مصرف متعادل آن ها برای افرادی که از یبوست، بیماری های التهابی، سرطان روده بزرگ،افزایش چربی و فشار خون) رنج می برند بسیار مطلوب می باشد. در زیر به خواص شفا بخش برخی از انواع تخمه ها اشاره می نماییم.
خواص تخمه آفتاب گردانتخمه آفتابگردان بسیار مقوی بوده و در 100 گرم آن 580 کالری انرژی نهفته است. دارای 24 درصد مواد پروتئینی، 47 درصد روغن، 20 درصد کربوهیدرات و سرشار از فسفر،پتاسیم،آهن، کلسیم، منیزیم و ویتامین «آ»، «ب» و «ای» می باشد. با خوردن 100 گرم تخمه کدو نیمی از نیاز روزانه بدن به منگنز،منیزیم و فسفر تأمین می شود و می تواند برای سالمندان که در معرض پوکی استخوان قرار دارند آجیل مناسبی باشد.
به علاوه تخمه کدو در حفظ سلامت پروستات نقش ضد التهابی ایفا کند. تخمه کدو تنبل بهترین منبع منیزیم است و دانشمندان دریافته اند که سطح بالای آن منیزیم در خون تا 40 درصد احتمال مرگ زودرس را کاهش می دهد.
در پاییز که فصل کدوتنبل است می توانید تخمه آن راخشک کنید و این دانه را به برنامه غذایی روزانه خود اضافه نمایید. در هر 30 گرم دانه برشته شده کدو تنبل 150 میلی گرم منیزیم نهفته است. تخمه کدو دارای اثر و خاصیت تسکین دهنده اعصاب بوده و خواب آور می باشد؛دردهای تورمی به ویژه در مجاری ادرار را تسکین داده و بر روی کلیه ها و غدد فوق کلیوی اثر بسیار مفید و مساعدی دارد. در ضمن تخم کدو ملین و مدر بوده و برای رفع یبوست و سوء هاضمه به کار می رود.
تخمه کدو دفع کننده کرم بوده و باعث افزایش و تقویت حافظه می گردد. تخمه کدوی کاغذی نیز سرشار از فیتوسترول و ویتامین «ای» و اسیدهای چرب لینولئیک می باشد و برای ورم پروستات و سوزش مجاری ادرار استفاده می شود.
..................مقدمه و تحقیق از محمد توکلی – 30 بهمن 1390 – ممکو
[با عرض پوزش برای مشاهده لینک ها و استفاده کامل از تمام امکانات لطفاً عضو سایت شوید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید] [با عرض پوزش برای مشاهده لینک ها و استفاده کامل از تمام امکانات لطفاً عضو سایت شوید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید] | [با عرض پوزش برای مشاهده لینک ها و استفاده کامل از تمام امکانات لطفاً عضو سایت شوید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]| پيام هاي ديگران (00)
۱۳٩٠/۱۱/٢٩
مقایسه دو داروی جم فیبروزیل و آترواستاتین
مقایسه دو داروی
جم فیبروزیل و آترواستاتین
از نظر پائین آوردن میزان کلسترول و تری گلیسرید
مقدمه :
هر دو دارو برای کاهش چربی مضر خون و تری گلیسرید مورد استفاده است با این تفاوت که جم فیبروزیل نمی تواند باعث کاهش خطر حمله قلبی و مغزی شود ولی آتور واستاتین این کار را انجام می دهد ضمن اینکه جک فیبروزیل اگر با غذای کم چربی و سبک زندگی سالم همراه باشد می تواند موثر تر باشد .
مروری بر جم فیبروزیل Gemfibrozil Overview
جم فیبروزیل 300 میلی گرم Gemfibrozil 300mg به همراه تغذیه مناسب و برای کمک به پائین آوردن تری گلیسرید و افزایش کلسترول خوب خون HDL مصرف می شود .
این دارو می تواند باعث کاهش کلسترول بد خون LDL هم شود جم فیبروزیل وابسته به گروهی از داروها بنام فیبرات ها fibrates." هستند
که کارکرد آن در جهت کاهش میزان چربی تولید شده در کبد است .
باعث کاهش تری گلیسرید در افرادی می شود که سطح تری گلیسرید خون آنها بالاست و باعث کاهش خطر بیماری پانکراس = پانکراتیت pancreatitis می گردد .
اما جم فیبروزیل بر خلاف آترواستاتین نمی تواند باعث کاهش خطر حمله قلبی و سکته مغزی شود . برای اطلاع از فوائد جم فیروزیل و خطرات آن بهتر است با پزشکتان مشورت کنید .
ضمن اینکه داشتن تغذیه مناسب ( مثل رژیم کم چربی و کم کلسترول ) ونیز سبک زندگی سالم از جمله ورزش کردن و عدم استفاده از مشروب و کاهش وزن و ترک سیگار می تواند باعث شود که مصرف جم فیبروزیل موثر تر باشد .
Atorvastatin
آتورواستاتین
نام ژنریک – نام تجارتی لیپیتور
Generic Name: atorvastatin (a TOR va sta tin)
Brand Names: Lipitor
What is atorvastatin?
آتورواستاتین چیست ؟
آتورواستاتین جزء آن دسته از داروهاست که بنام HMG CoA reductase inhibitors, or "statins نامیده می شود . آتورواستاتین باعث کاهش کلسترول بد bad" cholesterol (low-density lipoprotein, or LDL) و کاهش تری گلیسرید در خون می شود ودر عین حال کلسترول خوب good" cholesterol (high-density lipoprotein, or HDL). را افزایش می دهد .
آتور واستاتین برای مداوای کلسترول بالا و کاهش خطر سکته مغزی و سایر عوارضی قلبی که حاصل دیابت نوع دوم و بیماری عروق کرونر و نیز سایر ریسک فاکتورها هستند مصرف می شود .
آتور واستاتین در بزرگسالان و نیز اطفال بالای 10 سال مورد استفاده است .
آتورواستاتین می تواند برای موارد دیگری که در اینجا ذکر نشده است نیز مورد استفاده باشد
Atorvastatin is used in adults and children who are at least 10 years old.
Atorvastatin may also be used for purposes not listed in this medication guide
منبع :
[با عرض پوزش برای مشاهده لینک ها و استفاده کامل از تمام امکانات لطفاً عضو سایت شوید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]
[با عرض پوزش برای مشاهده لینک ها و استفاده کامل از تمام امکانات لطفاً عضو سایت شوید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]
ترجمه [با عرض پوزش برای مشاهده لینک ها و استفاده کامل از تمام امکانات لطفاً عضو سایت شوید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید] محمد توکلی
Original thread: مقایسه دو داروی جم فیبروزیل و آترواستاتین, Author: mahan, Site: تالار گفتگوی دوستان تاک


LinkBack URL
About LinkBacks






پاسخ با نقل قول
